Rehberler

Yemek Günlüğü Nasıl Tutulur: Duygu ve Açlık Notlarıyla

Yemek günlüğüne açlık düzeyi ve ruh hali ekleyerek tekrar eden yeme kalıplarını nasıl görebileceğinizi adım adım anlatıyorum.

Yayın:

Ahşap masada açık bir defter, yanında bir bardak su ve taze meyve kasesi.
Kısa cevap
  • Her öğün için açlık ve tokluk düzeyini 1-10 arasında işaretleyin.
  • Yemeğe başlamadan önceki ruh halinizi tek kelimeyle not edin.
  • Günlüğü yemekten hemen sonra, birkaç dakika içinde doldurun.
  • Haftada bir kez notları geriye dönük okuyup tekrar eden kalıpları arayın.

Çoğu kişi yemek günlüğünün işe yaraması için her lokmayı, her kaloriyi kusursuz yazması gerektiğini sanır. Bu yanlış bir beklenti. Günlüğü bir denetim listesi gibi değil, bir gözlem defteri gibi tuttuğunuzda asıl fayda ortaya çıkar. Ne yediğinizin yanına o anki açlık düzeyinizi ve ruh halinizi eklediğinizde, tabakta ne olduğundan çok neden yediğinizi görürsünüz. Bu yazıda, günlüğü suçlama aracına dönüştürmeden, sade kalıplarla nasıl tutacağınızı anlatıyorum.

Neden Yalnızca Yemek Adı Yetmiyor?

Bir deftere sadece 'öğlen: makarna' yazmak size çok az şey söyler. O makarnayı ne zaman yediğinizi, o sırada ne kadar aç olduğunuzu ve nasıl hissettiğinizi bilmezseniz, aynı durum yarın da tekrarlanır.

Açlık düzeyi ve ruh hali, yeme davranışının iki sessiz sürücüsüdür. Açlık düzeyini 1 ile 10 arasında işaretlemek, 'yemek yedim' ile 'aslında aç değildim, sıkılmıştım' arasındaki farkı görmenizi sağlar. Ruh halini tek kelimeyle not etmek ise bu farkı daha görünür kılar: gergin, yorgun, keyifli, öfkeli.

Duygu ile yeme arasındaki bağı merak ediyorsanız stres yemesini nasıl fark ederim yazısı iyi bir başlangıç olabilir. Ama önce elinizdeki deftere odaklanın. Çünkü veri toplamadan kalıp görmek zor.

Günlüğün işe yarayıp yaramayacağını merak ediyorsanız kısa cevap şu: bazı kişilerde farkındalığı artırır, bazılarında kaygı yaratır. Hangisi olduğunu ancak birkaç gün deneyerek anlarsınız.

Dikkat: Günlük tutmak sizi suçlu hissettiriyorsa ya da yeme düşüncesi gününüzü ele geçiriyorsa ara verin; gerekirse bir uzmana danışın.

Dört Sütunlu Basit Bir Düzen

Karmaşık tablolar çoğu kişiyi ilk günden bıktırır. Bunun yerine dört sütunlu bir sayfa açın: saat, ne yediğiniz, açlık düzeyi, ruh hali. İsterseniz beşinci olarak tokluk düzeyini ekleyin.

Açlık ve tokluk için 1-10 ölçeği işinizi görür. 1 'açlıktan başım dönüyor', 10 'fazlasıyla tokum' demek olsun. Yemeğe başlamadan önce bir sayı, bitirdikten sonra bir sayı yazın. Bu iki sayı arasındaki fark, porsiyonunuzun size uyup uymadığına dair somut bir ipucu verir.

Ruh hali sütununa uzun cümleler yazmayın. 'Yorgun', 'gergin', 'sakin' gibi tek kelime yeterli. Amacınız edebiyat değil, desen yakalamak.

Doygunluk sinyallerini okumakta zorlanıyorsanız açlık mı tokluk mu sorusu bu dört sütunu daha anlamlı hale getirir.

Aşağıdaki tablo, iki farklı günü karşılaştırıyor. Aynı yemek, farklı açlık ve ruh hali, farklı bir deneyim.

DurumAçlık (önce → sonra)Ruh hali
Öğle yemeği, ofiste8 → 4Gergin
Öğle yemeği, evde5 → 6Sakin
Akşam atıştırma3 → 8Sıkılmış
Kahvaltı7 → 5Yorgun

Kaydı Ne Zaman ve Nasıl Tutmalı?

En sık yapılan hata, günlüğü akşam yatmadan önce topluca doldurmaktır. O saatte sabahki açlığınızı değil, tahmininizi yazarsınız. Yemekten hemen sonra, birkaç dakika içinde not alın. Telefonunuzda bir not uygulaması da iş görür; kâğıt şart değil.

Öğün atladığınızda da yazın. 'Öğle yemeği yok, açlık 9, ruh hali koşuşturma' satırı, akşam aşırı yemenin nedenini çoğu zaman açıklar.

Haftada bir kez, sakin bir anda notları geriye dönük okuyun. Şu üç soruyu sorun: Hangi saatlerde açlığım 3'ün altında? Hangi ruh hali en çok atıştırmayla birlikte geliyor? Hangi öğünde tokluk düzeyim hiç değişmiyor?

Bu okumayı yaparken kendinizi yargılamayın. Amaç ayıklamak değil, görmek. Yeme sırasında dikkatinizi dağıtan alışkanlıklar da kalıpları bulanıklaştırır; telefon kullanımını azaltmanın yolları bu noktada işinizi kolaylaştırabilir.

Günlüğü her gün doldurmak zorunda değilsiniz. Haftada dört gün bile, iki hafta boyunca tutarlı tutulduğunda anlamlı bir resim çıkarır.

Kalıpları Görünce Ne Yapmalı?

Diyelim ki notlarınızda belirgin bir desen var: her akşam 21.00 civarı açlık düzeyiniz 3, ruh haliniz 'sıkılmış'. Bu, gerçek açlık değil. Bir sonraki akşam aynı saatte kendinize tek bir soru sorun: 'Şu an aç mıyım, yoksa bir şey mi arıyorum?'

Cevap 'bir şey' ise, on dakikalık bir yürüyüş ya da bir bardak su deneyin. İşe yaramazsa yine yiyin; günlüğe de yazın. Bu deneme, irade sınavı değil, küçük bir gözlem.

Başka bir yaygın kalıp: öğle yemeğinde tokluk düzeyi hiç yükselmiyor. Bu genellikle hızlı yemekle ya da tabağın doyuruculuğuyla ilgilidir. tabak boyutu ve doygunluk sinyalleri karşılaştırması burada devreye girer.

Tatlı isteği her akşam tekrarlıyorsa tatlı alışkanlığına ara verme yöntemleri denenebilir. Ama önce günlüğünüzdeki saati ve ruh halini kontrol edin; çoğu zaman tetikleyici tatlı değil, günün o saatidir.

Unutmayın: günlük bir teşhis aracı değil. Kalıplar netleşince bir diyetisyenle ya da doktorunuzla konuşmak, notlarınızı daha anlamlı bir zemine oturtur. Özellikle kronik bir hastalığınız varsa ya da ilaç kullanıyorsanız, beslenme düzeninizi değiştirmeden önce uzman görüşü alın.

Bu yazının dayandığı soru

Sıkça sorulan sorular

Yemek günlüğü tutmak işe yarar mı?

Ne zaman, ne kadar ve hangi duyguyla yediğinizi fark etmenizi sağlar. Bazı kişilerde farkındalığı artırır ve tekrar eden kalıpları görmeye yardımcı olur. Suçlama değil, gözlem aracı olarak kullanıldığında daha yararlıdır.

Günlüğe her öğünü yazmak zorunda mıyım?

Hayır. Haftada birkaç gün, tutarlı biçimde tutmak bile kalıpları görmek için yeterli olabilir. Önemli olan süreklilik ve yemekten hemen sonra not almaktır.

Günlük tutmak beni kaygılandırıyor, ne yapmalıyım?

Takıntıya dönüşüyor ya da yeme düşüncesi gününüzü ele geçiriyorsa bırakın. Kaygı devam ederse bir uzmana danışmanız doğru olur.

Aynı konudaki diğer yazılar

Bu kategoride diğer yazılar

Bilmeniz gerekenler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor ya da diyetisyen tavsiyesinin yerini tutmaz. Kronik hastalığınız varsa, ilaç kullanıyorsanız, hamile ya da emziriyorsanız uygulamadan önce uzmanınıza danışın. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.