Rehberler

İnsülin veya İlaç Kullananlarda Egzersizde Hipoglisemi Riski

İnsülin veya ilaç kullanan diyabetlilerde egzersiz sırasında kan şekeri düşmesi riskini, belirtileri tanımayı ve güvenli müdahaleyi anlatıyor.

Yayın:

Gün doğumunda park patikasında duran koşu ayakkabıları ve yanında su şişesi
Kısa cevap
  • Egzersizden önce ve sonra kan şekerinizi ölçün; ölçüm sonucunu antrenman günlüğünüze not edin.
  • Yanınızda hızlı etkili karbonhidrat taşıyın: kesme şeker, meyve suyu ya da glukoz tableti.
  • Titreme, terleme, baş dönmesi gibi belirtilerde egzersizi bırakıp hemen şeker alın.
  • Egzersiz planınızı insülin dozunuzu bilen doktorunuzla birlikte kurun.

Sabah yürüyüşüne çıktınız, tempoyu biraz artırdınız ve yarım saat sonra elleriniz titremeye başladı. Terleme var, baş dönüyor, konuşmak zorlaştı. Bunlar sıradan bir yorgunluk değil; insülin ya da bazı diyabet ilaçları kullanan biri için kan şekerinin düşmekte olduğunu gösteren işaretler olabilir. Egzersiz kan şekeri kontrolüne yardımcı olabilir, ancak aynı egzersiz bu kişilerde hipoglisemi riskini de artırabilir. Riski tanımak ve doğru anda doğru adımı atmak, antrenmanı güvenli hale getirir. Bu yazıda neye bakacağınızı, neyi yanınızda taşıyacağınızı ve belirti geldiğinde ne yapacağınızı adım adım bulacaksınız.

Neden egzersizde kan şekeri düşer?

Kaslar çalışırken şeker kullanır. İnsülin kullanıyorsanız, enjeksiyon bölgesindeki insülin egzersizle birlikte daha hızlı emilebilir ve kan şekeri beklediğinizden erken düşebilir.

Bu etki egzersiz bittikten sonra da sürebilir. Özellikle uzun veya yeni bir tempoda yapılan antrenmanlarda düşüş, egzersizden saatler sonra bile görülebilir. Bu yüzden sadece başlangıçtaki ölçüm yeterli değildir.

Kan şekeri düşmesinin belirtilerini önceden bilmek işinizi kolaylaştırır; hipoglisemi belirtileri sayfası bu konuda hızlı bir başlangıç sağlar.

Dikkat: Doz değişikliği gerekiyorsa bunu kendiniz yapmayın; insülin veya ilaç ayarını doktorunuz belirlemeli.

Antrenmandan önce bakılacak üç şey

Egzersize başlamadan önce kan şekerinizi ölçün. Ölçüm sonucu düşükse önce onu dengede tutmaya odaklanın, antrenmanı ertelemek daha güvenli olabilir.

İkinci kontrol noktası zamanlama. İnsülin etkisinin en güçlü olduğu saatlerde yoğun egzersiz yapmak riski artırabilir. Üçüncüsü, yanınızda ne taşıdığınız. Hızlı karbonhidrat cebinizde değilse plan eksik demektir.

Aşağıdaki sıra, egzersiz öncesi rutini basitleştirir:

  • Kan şekerini ölç ve sonucu not et.
  • Yanına hızlı etkili karbonhidrat koy.
  • Su ve telefonunu erişebileceğin yerde tut.
  • Antrenman süresini ve temposunu önceden belirle.
Dikkat: Kronik hastalığınız varsa, ilaç kullanıyorsanız ya da hamile veya emziriyorsanız bu planı uygulamadan önce doktorunuza veya diyetisyeninize danışın.

Belirtiler geldiğinde ilk dakikalar

Titreme, soğuk terleme, çarpıntı, baş dönmesi ve ani açlık hissi hipogliseminin klasik işaretleridir. Konuşmada pelteleşme ya da konsantrasyon kaybı da eklenebilir.

Bu belirtilerden birini fark ettiğinizde egzersizi durdurun. Oturun, güvenli bir yerde bekleyin ve hemen hızlı etkili karbonhidrat alın: yarım bardak meyve suyu, birkaç kesme şeker ya da glukoz tableti gibi.

Kendinizi zorlayıp devam etmek işe yaramaz. Aksine, düşüş derinleşebilir. Belirtiler geçtikten sonra da o günkü antrenmanı bitirmeniz gerekmez; kısa bir yürüyüşle yetinebilirsiniz.

Baş dönmesi ve baş ağrısı farklı nedenlerden de kaynaklanabilir; egzersiz sırasında baş dönmesi durumunda nasıl davranacağınızı bilmek ayrım yapmayı kolaylaştırır.

Yanınızda taşıyacağınız karbonhidrat

Hızlı etkili karbonhidrat, kısa sürede kana karışan ve ölçülü miktarda alınan şekerdir. Cebinizde taşıyacağınız ürün bozulmayan, kolay açılan ve tek başına yenebilen bir şey olmalı.

Çikolata ve yağlı tatlılar ilk müdahale için uygun değildir; yağ emilimi yavaşlatır. Bunun yerine sade meyve suyu, glukoz tableti veya kesme şeker gibi basit seçenekleri tercih edin.

Miktarı abartmayın. Amaç bir anda çok şeker almak değil, düşüşü durdurmak. Belirtiler geçtikten sonra kan şekerinizi yeniden ölçmek, ne kadarının işe yaradığını gösterir.

Antrenman sonrası beslenmeyi de planlamak gerekir; egzersiz sonrası protein ve karbonhidrat dengesi bu noktada işinize yarar.

Hangi egzersiz, ne kadar süre?

Yeni başlıyorsanız kısa ve düşük tempolu antrenmanlarla başlayın. Yürüyüş, sabit bisiklet veya hafif direnç çalışmaları ilk aşamada yeterlidir.

Süre uzadıkça ve tempo arttıkça kan şekerini daha sık kontrol etmek gerekir. Uzun bir antrenmandan önce ve sonra ölçüm yapmak, vücudunuzun nasıl yanıt verdiğini gösterir.

Ağırlık çalışmalarında da dikkatli olun. Bazı kişilerde kan şekeri egzersiz sırasında yükselip sonrasında düşebilir; bu yüzden antrenman sonrası ölçümü atlamayın.

Denge ve esneme çalışmaları tempoyu düşürmenize yardımcı olur; denge ve esneme çalışmaları güvenli bir seçenek olabilir.

Hangi belirtide durmanız gerektiğini netleştirmek için hangi belirtilerde durmalıyım rehberine göz atın.

Sık yapılan üç hata

Birinci hata, ölçümü atlamak. 'Nasıl olsa iyi hissediyorum' demek, düşüşü fark etmeyi geciktirir. İkincisi, belirtileri görmezden gelip antrenmana devam etmek. Üçüncüsü, yanında şeker taşımamak.

Bu hataların ortak noktası hazırlıksızlık. Cebinizde tek bir kesme şeker olması bile o anı yönetmenizi kolaylaştırır.

Egzersiz günlüğü tutmak da fark yaratır. Hangi saatte, ne kadar süreyle ve hangi tempoda düşüş yaşadığınızı not ederseniz bir sonraki antrenmanı buna göre planlayabilirsiniz.

Egzersiz sonrası kontrol

Antrenman bittikten sonra ilk yarım saat içinde kan şekerinizi ölçün. Bazı kişilerde düşüş bu saatlerde ortaya çıkar.

Gece boyunca da takip gerekebilir. Akşam yapılan uzun bir antrenmandan sonra yatmadan önce ölçüm yapmak, gece düşüşünü yakalamayı kolaylaştırır.

Planınızı doktorunuzla birlikte kurun ve ölçüm sonuçlarınızı kontrole götürün. Bir sonraki adım olarak, kendi ölçüm düzeninizi belirleyip yanınızda taşıdığınız karbonhidratı her antrenmandan önce kontrol edin.

Bu yazının dayandığı soru

Sıkça sorulan sorular

Egzersiz sırasında kan şekerim düşerse ne yapmalıyım?

Egzersizi hemen bırakın, güvenli bir yere oturun ve hızlı etkili bir karbonhidrat alın. Belirtiler geçtikten sonra yeniden ölçüm yapın; durum düzelmezse tıbbi yardım alın.

Hangi belirtilerde antrenmanı durdurmalıyım?

Titreme, terleme, baş dönmesi, çarpıntı ve ani açlık hissi gibi belirtilerde durun. Konuşmada zorlanma veya konsantrasyon kaybı da ciddiye alınmalı.

İlaç kullanan biri egzersize nasıl başlamalı?

Egzersiz öncesi ve sonrası ölçüm yaparak, yanında hızlı karbonhidrat taşıyarak ve planı doktoruyla birlikte kurarak başlamalı. Doz değişikliğini kendiniz yapmayın.

Aynı konudaki diğer yazılar

Bu kategoride diğer yazılar

Bilmeniz gerekenler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor ya da diyetisyen tavsiyesinin yerini tutmaz. Kronik hastalığınız varsa, ilaç kullanıyorsanız, hamile ya da emziriyorsanız uygulamadan önce uzmanınıza danışın. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.